Nakliye ve Lojistik Şirketleri İçin Yazılım: Maliyet Çalışmasından Sefer Kârlılığına
Bir nakliye ve lojistik firması için geliştirdiğimiz ERP’den (başarı hikayesi) öğrendiklerimizi derledik. Kısaca: nakliyede yazılımın işi sefer takibi değil, sefer kârlılığını görünür kılmak.
Nakliyede kâr nerede kaybolur?
Nakliyede kâr, teklif anında hesaplanan maliyet ile seferin gerçek maliyeti arasındaki farkta saklıdır. Çoğu firmada bu iki rakam hiç yan yana gelmez:
- Teklif Excel’de, kişinin tecrübesine göre hazırlanır.
- Yakıt kartı ve otoyol harcamaları ay sonunda toplu gelir.
- Sürücü harcırahı ve primi bordro döneminde elle hesaplanır.
- Fatura ayrı bir programda kesilir.
Sonuç: hangi müşterinin, hangi güzergahın, hangi aracın kâr ettiğini kimse net olarak bilmez.
1. Maliyet çalışması ve teklif
Sistemin kalbi maliyet çalışmasıdır. Yük, rota, araç ve ekipman kombinasyonuna göre maliyet hesaplanır, uygun sefer kombinasyonları önerilir. Önemli olan, çalışmanın teklife, teklifin operasyona veri yeniden girilmeden dönüşmesidir. Böylece seferin sonunda "teklif ettiğimiz maliyet ile gerçekleşen arasındaki fark ne?" sorusu sorulabilir.
Özel izin gerektiren taşımalarda karayolu izin protokolleri ve rota etütleri de bu akışın parçası olmalıdır; gecikmeleri doğrudan seferi durdurur.
2. Filoyu doğru modellemek
Nakliyede araç tek başına anlamlı değildir; çekici, römork ve ekipman kombinasyonlar halinde çalışır. Yazılımın bu kombinasyonları, TIR karnelerini, bakım ve belge sürelerini tanıması gerekir. Haftalık filo bütçesi de bunun üzerine kurulur.
3. Sürücü tarafı: Harcırah ve prim
Sürücüler günlerce yolda kalır; harcırah ve prim hem maliyetin hem de çalışan memnuniyetinin önemli bir parçasıdır.
- Harcırah, GPS kanıtıyla hesaplanmalı ve onaylandıktan sonra kilitlenmelidir. Tartışmalı kayıtlar konum verisiyle çözülür.
- Prim, sürücü kategorisine göre sefer ve km bazında kurallarla hesaplanmalıdır.
- Sürücü, seferini, primini, harcırahını ve masraflarını mobil uygulamadan görebilmelidir. Şeffaflık, bordro dönemindeki itirazları azaltır.
4. Entegrasyonlar: Elle girilen veri, hatalı veridir
Nakliyede maliyetin büyük kısmı yakıt ve otoyoldur. Bu yüzden şu entegrasyonlar lüks değil, zorunluluktur:
- Yakıt kartları: Petrol Ofisi, Shell ve Turpak API’leri ile alımlar araca ve sefere otomatik bağlanır.
- HGS: Kurumsal API ile geçişler sefere işlenir.
- Telematik: Arvento ve Mobiliz ile gerçekleşen rota, km ve süre.
- e-Fatura / e-Arşiv, TCMB kurları ve banka ekstresi ile finans tarafı.
İpucu
Yakıt analizi için tek başına yakıt kartı verisi yetmez; telematikten gelen gerçek km ile birleştirildiğinde araç bazında litre/100 km sapmaları ortaya çıkar. İki veriyi aynı sefer kaydında buluşturmak bu yüzden önemlidir.
5. Denetim: Sahada ne oldu?
GPS sefer denetimleri, planlanan ile gerçekleşen rotayı ve süreyi karşılaştırır. Bu projede yapay zeka, denetim sonuçları için açıklayıcı notlar yazar; karar ise kurallarla verilir. Yapay zekayı karar verici değil, ikinci göz olarak kullanmanın neden önemli olduğunu şu yazımızda anlattık.
6. Finans ve muhasebe aynı kayıttan beslenmeli
Sefer tamamlandığında fatura taslağı oluşmalı, onaylanan fatura cari hesaba ve muhasebe fişine yansımalı; yakıt, otoyol, harcırah ve prim aynı seferin maliyet satırlarına bağlanmalıdır. Bu zinciri nasıl kurduğumuzu finans ve muhasebe otomasyonu yazımızda detaylı anlattık.
Sonuç
Nakliye yazılımında başarı; maliyet çalışması, filo, sürücü ve finansın aynı sefer kaydı etrafında buluşmasına bağlıdır. Süreçleriniz farklı dosyalar arasında dağınıksa, mevcut akışınızı birlikte inceleyebiliriz.