ERP’ye Yapay Zeka Katmanı Eklemek: Yapay Zeka Önerir, Kod Karar Verir
2025’te yapay zeka ile ERP’nin buluşmasını bir önceki yazımızda teoride anlatmıştık. Aradan geçen sürede bunu iki canlı sistemde, Calisys One’da ve bir nakliye ve lojistik firmasının ERP’sinde uyguladık. Bu yazı, sahada neyin işe yaradığına dair notlarımız.
Temel ilke: Yapay zeka önerir, kod karar verir
Para, stok veya yasal kayıt üreten hiçbir işlem yalnızca bir dil modelinin çıktısına dayanmamalı. Bizim kurduğumuz her yapay zeka özelliği aynı kalıbı izler:
- Yapay zeka bir öneri üretir: doldurulmuş bir form, bir tahmin, bir işaret.
- Öneri, deterministik kurallarla doğrulanır.
- Kayıt, bir insan onayıyla ya da kural motorunun kararıyla oluşur.
Bu ilke sayesinde yapay zeka hata yaptığında sistem bozulmaz; sadece öneri reddedilir.
1. Yetki kontrollü ERP asistanı
"Bu ay vadesi geçmiş alacağı en yüksek 5 müşteri kim?" ya da "Geçen haftaki yakıt giderleri araç bazında nasıl?" gibi soruları doğal dilde soruyorsunuz. Asistan, CRM, finans ve muhasebe verisine yalnızca okuma araçları üzerinden erişir.
Kritik nokta: Asistan, soruyu soran kullanıcının yetkileriyle çalışır. Finans yetkisi olmayan bir operasyon çalışanı, asistana sorarak maaş bilgisine ulaşamaz. Yapay zekaya ayrı bir "süper kullanıcı" vermek, en sık görülen güvenlik hatasıdır.
2. Belge okuma
Taşımacılık şirketlerinde günde yüzlerce belge oluşur: ruhsat, muayene, sigorta poliçesi, sürücü belgeleri, akaryakıt ve otoyol fişleri. Calisys One’da:
- Filo ve İK belgeleri yüklendiğinde alanlar okunur ve forma öneri olarak doldurulur.
- Sürücüler masraf fişini mobil uygulamadan fotoğraflar; tutar, tarih ve tedarikçi otomatik önerilir.
- Kiralama sözleşmeleri ve ekleri ayrıştırılır; koşullar önerilir, hiçbir şey kendiliğinden kaydedilmez.
3. Kural motoruyla yan yana tahmin
Nakliye ve lojistik projemizde haftalık filo bütçesinde km ve yakıt tahmini iki kaynaktan gelir: kural motoru ve yapay zeka. Her değer kaynağıyla etiketlenir (kural / yapay zeka). Kullanıcı farkı görür ve hangisinin güvenilir olduğuna zamanla kendisi karar verir.
Aynı projede yapay zeka:
- Harcırah kayıtlarında olağandışı durumları işaretler, harcırahı hesaplamaz.
- GPS sefer denetimlerinde gerçekleşen rota için açıklayıcı not yazar.
- Serbest metin yük açıklamalarını yapılandırılmış forma çevirir; her alan kodla doğrulanır.
- Rota etütlerinin Türkçe/İngilizce çevirisini hazırlar.
İpucu
Yapay zeka projesine "ne otomatikleşsin?" sorusuyla değil, "nerede insanlar aynı veriyi tekrar tekrar okuyup yazıyor?" sorusuyla başlayın. Belge okuma ve form doldurma, en hızlı geri dönüş sağlayan alanlardır.
4. Maliyet ve veri kontrolü
Kurumsal yapay zekada iki pratik soru vardır: Ne kadar tutuyor ve veri nereye gidiyor? Bu yüzden:
- Kullanım ve maliyet her müşteri (tenant) için ayrı izlenir.
- Hızlı ve ucuz işler için küçük, karmaşık akıl yürütme için büyük modeller kullanılır.
- Modele gönderilen veri, kullanıcının zaten görebildiği veriyle sınırlıdır.
Sonuç
ERP’ye yapay zeka eklemek, sisteme bir sohbet penceresi koymak değildir. Değer; doğru yetki sınırları, doğrulanan öneriler ve insanların tekrar eden okuma-yazma işini ortadan kaldıran küçük, odaklı özelliklerden gelir.
Mevcut ERP’nize veya iç sistemlerinize böyle bir katman eklemeyi düşünüyorsanız, nereden başlanacağını birlikte belirleyebiliriz.